1850'de kurulan Lehman Brothers, ABD'nin en eski, en büyük ve en prestijli yatırım bankalarından biriydi. 2000'lerin başında ABD emlak piyasası inanılmaz bir patlama yaşıyordu. Lehman, bu çılgınlığa katılmakla kalmadı, çılgınlığın ana motorlarından biri haline geldi.

Bankanın stratejisi şuydu: Ev kredisi komisyoncuları (mortgage broker), geliri veya işi olmayan, geri ödeme kapasitesi bulunmayan kişilere bile 'ninja kredileri' (No Income, No Job, and no Assets) adı verilen yüksek riskli krediler veriyordu. Lehman Brothers bu zehirli kredileri satın alıyor, on binlerce krediyi bir araya paketliyor (CDO - Teminatlandırılmış Borç Yükümlülüğü) ve derecelendirme kuruluşlarına rüşvetvari ücretler ödeyerek bunlara 'AAA' (en güvenilir) damgası vurduruyordu. Ardından bu 'güvenli' paketleri dünya çapındaki emeklilik fonlarına ve yatırımcılara satıyordu.

Ancak asıl yıkım, Lehman'ın bu zehirli varlıklardan milyarlarca dolarlık kısmını kendi bilançosunda tutmasından kaynaklandı. Banka inanılmaz bir kaldıraç (leverage) oranıyla çalışıyordu. Yaklaşık 31:1 oranında kaldıraçları vardı. Yani bankanın sadece %3-4'lük bir değer kaybı yaşaması, şirketin tüm özsermayesinin silinmesi demekti.

2007'de ABD emlak balonu patlamaya başladı. Ev sahipleri kredilerini ödeyemiyor, evlerin değerleri çakılıyordu. Lehman'ın elindeki 'AAA' notlu devasa paketlerin aslında değersiz birer çöp olduğu ortaya çıktı. Banka milyarlarca dolar zarar açıklamaya başladı. Hisseler çakılırken Lehman, başka bir bankaya satılmak için umutsuzca görüşmeler yaptı.

Wall Street yöneticileri, devletin (FED) kendilerini kurtaracağını, çünkü 'batmak için çok büyük' (Too Big To Fail) olduklarını düşündüler. Ancak ABD hükümeti, piyasaya bir ders vermek için Lehman'ı kurtarmayı reddetti. 15 Eylül 2008'de Lehman Brothers, 639 milyar dolarlık devasa bir varlık ve 619 milyar dolarlık borçla ABD tarihinin en büyük iflas başvurusunu yaptı. Bu iflas, küresel finansal sistemde bir domino etkisi yaratarak 2008 Küresel Ekonomik Krizini başlattı.

📝